Robotik Kalp Cerrahisi 2026: da Vinci ile Minimal İnvaziv Kalp Ameliyatı Rehberi

Robotik Kalp Cerrahisi Nedir?

Robotik kalp cerrahisi — İngilizce literatürde robotic cardiac surgery olarak anılır — sternum (göğüs kemiği) kesilmeden, göğüs kafesinin yan tarafındaki interkostal (kaburgalar arası) aralıklara yerleştirilen 8-12 mm'lik 3-5 port ve genellikle 2-4 cm'lik tek bir yardımcı kesi aracılığıyla, cerrahın konsol başında oturarak yönlendirdiği robotik cerrahi sistemiyle yapılan minimal invaziv kardiyak ameliyattır. En yaygın kullanılan sistem da Vinci Xi'dir; son yıllarda tek portla çalışan da Vinci SP platformu da klinik pratiğe girmiştir.

Robotik sistemin klasik torakoskopiye üstünlüğü üç unsurdan gelir: (1) EndoWrist enstrümanlar — insan bileğine benzer 7 serbestlik derecesiyle dokuya milimetrik açıyla ulaşır ve klasik torakoskopik aletlerin ulaşamadığı derin kardiyak yapılarda güvenli çalışmaya izin verir; (2) 3D yüksek çözünürlüklü görüntü — kapak tamiri ve anastomoz gibi milimetrik işlemlerde derinlik algısı sağlar; (3) fizyolojik titreme filtresi ve hareket ölçeklendirme — cerrahın el hareketleri 1:3 veya 1:5 ölçekte indirgenerek uygulanır, bu da damar dikişi gibi işlemlerde hassasiyeti arttırır.

İlgili sayfalar: Bypass Ameliyatı, Minimal İnvaziv Kalp Cerrahisi, Açık Kalp Ameliyatı, Kapalı Kalp Ameliyatı, Tekli Bypass, İkili Bypass, Koroner Anjiyografi, İlaçlı Stent, Koroner Arter Hastalığı Tedavisi.

Robotik Kardiyak Cerrahi Tarihi: 1998'den 2026'ya

• 1998: Alain Carpentier ve Didier Loulmet — ilk robotik mitral kapak tamiri (Paris).
• 1998-1999: Friedrich Mohr — ilk TECAB uygulamaları (Leipzig).
• 2000: da Vinci sisteminin FDA onayı — kardiyak cerrahide klinik yaygınlaşma.
• 2002-2005: Robotik ASD kapatma ve robotik atriyal miksoma rezeksiyonu klinik pratiğe girdi.
• 2006-2010: Douglas Murphy, W. Randolph Chitwood — büyük seri robotik mitral tamir sonuçları — sternotomiye eşdeğer.
• 2009: Hibrid revaskülarizasyon (robotik LIMA + non-LAD PCI) konsepti klinik kanıtla desteklendi.
• 2014: da Vinci Xi platformu — kardiyak cerrahide erişim ve enstrüman açısı iyileşti.
• 2015-2018: Çoklu damar TECAB seçili yüksek volume merkezlerde uygulanmaya başlandı.
• 2019-2020: Kardiyak ERAS protokolleri robotik cerrahiyle birleşerek 2-3 günlük yatışa ulaşıldı.
• 2021-2023: AI destekli 3D anatomik segmentasyon ve dijital ikiz simülasyonları klinik akış içine girdi.
• 2024: ACC/AHA/SCAI ve ESC/EACTS kılavuzları hibrid revaskülarizasyon ve robotik LIMA'yı Sınıf IIa öneri olarak tanımladı.
• 2025-2026: Uzaktan telecerrahi pilotları, otonom sütür yardımcıları, AR destekli konsol görüntüsü ve makine öğrenmesi tabanlı komplikasyon tahmini klinik pratiğe girdi.

da Vinci Xi/SP Sistemi ve Robotik Konsol

da Vinci Xi dört bileşenden oluşur: (1) cerrah konsolu — cerrah oturarak çalışır, 3D görüntüyü izler ve el kontrollerini kullanır; (2) hasta arabası — hastanın üzerine docking edilen ve 4 robotik kol taşıyan platform; (3) görüntü sistemi — dual-kamera 3D endoskop, 4K çözünürlük ve fluoresans (Firefly) desteği; (4) EndoWrist enstrümanlar — 5-8 mm çapında, 7 serbestlik dereceli, uçları insan bileğine benzer şekilde bükülebilen tek kullanımlık cerrahi aletler.

da Vinci SP; tek 2.5 cm'lik kesiden 3 esnek enstrüman ve 3D kamerayı tek kanaldan gönderen platformdur. Kardiyak cerrahide özellikle seçili ASD kapatma ve intraatriyal prosedürlerde deneysel olarak kullanılmaktadır. 2025'ten itibaren AR destekli konsol görüntüsü, koroner ağın 3D modelini gerçek görüntü üzerine bindirerek anastomoz planlamasını desteklemeye başladı.

Endikasyonlar: Kimlere Robotik Cerrahi Uygulanır?

• İzole proksimal LAD lezyonu — robotik LIMA-LAD (TECAB veya hibrid).
• Çoklu damar hastalığı — hibrid revaskülarizasyon (robotik LIMA-LAD + non-LAD damarlara PCI).
• Dejeneratif mitral yetersizliği — özellikle P2 prolapsus (Barlow, fibroelastik defisit).
• Sekundum ASD veya PFO — cerrahi kapatma endikasyonu.
• Sol atriyal miksoma ve seçili intrakardiyak tümörler.
• Cerrahi ablasyon endikasyonu olan atriyal fibrilasyon (özellikle konkomitan kapak dışı prosedür).
• Trikuspit yetersizliği — seçili merkez, izole olgu.
• Perikardiyal hastalık — perikardiyektomi.
• Estetik ve iş gücüne hızlı dönüş beklentisi olan seçili genç/orta yaş hasta.
• Sternum önlemine uyum güçlüğü olan hastalar (obez, KOAH, kronik ağrılı).

Kontrendikasyonlar ve Riskli Durumlar

• Ağır periferik arter hastalığı, aorta-iliyak kalsifikasyon (femoral kanülasyon riskli).
• Ciddi mitral annüler kalsifikasyon.
• Ağır fonksiyonel mitral yetersizliği + ileri LV dilatasyonu.
• Aktif endokardit + apse (genellikle sternotomi tercih).
• Redo kardiyak cerrahi (yapışıklıklar).
• Ciddi göğüs deformitesi (pektus, ileri kifoskolyoz).
• Yaygın kalsifik koroner arter hastalığı (özellikle LAD kalsifikasyonu ileri).
• Ağır KOAH — tek akciğer ventilasyonuna tolerans zayıf.
• Hemodinamik instabilite.
• Ağır obezite (BMI >40) — port yerleşimi ve görüntüleme kısıtlanabilir.

Robotik Cerrahi ile Yapılan Ameliyatlar

Robotik kardiyak cerrahi ile uygulanan başlıca prosedürler:

• Robotik LIMA hazırlığı ± TECAB: Tekli koroner bypass; seçili merkezlerde çoklu damar TECAB.
• Hibrid revaskülarizasyon: Robotik LIMA-LAD + non-LAD lezyonlara PCI (aynı seans veya aşamalı).
• Robotik mitral kapak tamiri: Leaflet rezeksiyonu, neokorda ve annüloplasti halkasıyla.
• Robotik ASD/PFO kapatma: Perikardiyal yama veya sentetik yamayla.
• Robotik intrakardiyak tümör çıkarımı: Özellikle sol atriyal miksoma.
• Robotik cerrahi atriyal fibrilasyon ablasyonu: Epikardiyal pulmoner ven izolasyonu ve sol atriyal apendiks kapatma.
• Robotik trikuspit tamiri: Seçili yüksek volume merkezde.
• Robotik perikardiyektomi: Konstrüktif perikardit tedavisinde.
• Robotik epikardiyal pil elektrod yerleştirme: Endokardiyal erişim güç olan pediyatrik/erişkin olgularda.

TECAB: Total Endoskopik Koroner Bypass

TECAB (Totally Endoscopic Coronary Artery Bypass); sternum kesilmeden, sadece 3-4 küçük portla LIMA'nın (sol iç meme arteri) in-situ hazırlanması ve LAD (sol ön inen koroner arter) hedefine uç-yan robotik anastomoz ile tamamlanmasıdır. Ameliyat çalışan kalpte (off-pump) veya kalp-akciğer makinesi desteğinde (on-pump) yapılabilir. Off-pump TECAB'da endostabilizatör yardımıyla LAD stabilize edilir ve anastomoz atan kalpte tamamlanır.

TECAB'ın klasik CABG karşısındaki avantajları: sternum korunur; kan transfüzyonu ihtiyacı azalır; yoğun bakım ve hastane yatışı kısalır; ağrı belirgin biçimde düşük; iş gücüne dönüş 2-4 haftaya iner. Deneyimli merkezlerde 10 yıllık LIMA-LAD açıklığı sternotomi ile eşdeğer (%90+) rapor edilmiştir. Çoklu damar TECAB (LIMA + radial + safen kombinasyonu) seçili yüksek volume merkezlerde uygulanır; ancak öğrenme eğrisi diktir. Bu nedenle çoklu damar hastalığında daha yaygın strateji hibrid revaskülarizasyondur.

Robotik MIDCAB ve Hibrid Revaskülarizasyon

Robotik destekli MIDCAB; robotik enstrümanlarla LIMA in-situ hazırlanır, ardından 4-6 cm'lik sol anterior mini torakotomiden LIMA-LAD anastomozu direkt görüşle yapılır. Bu yaklaşım tam TECAB'a göre öğrenme eğrisi daha kısa, sonuçlar TECAB kadar iyi ve tekli izole LAD lezyonunda güvenilir bir seçenektir.

Hibrid revaskülarizasyon; robotik LIMA-LAD (TECAB veya robotik MIDCAB) + non-LAD damarlara (LCx, RCA, marjinal, PDA) ilaçlı stentle PCI kombinasyonudur. Aynı seans (hibrid ameliyathanede) veya aşamalı (1-30 gün ara) yapılabilir. 2024 ACC/AHA/SCAI ve ESC/EACTS kılavuzları hibrid revaskülarizasyonu seçili çoklu damar hastalığında Sınıf IIa öneri düzeyinde tanımlar. Klasik CABG'ye kıyasla yatış süresi kısa, ağrı düşük, iyileşme hızlı; klasik çoklu PCI'ya kıyasla ise LAD'de altın standart LIMA açıklığı korunur.

Robotik Mitral Kapak Tamiri

Dejeneratif mitral yetersizliğinin tedavisinde altın standart mitral kapak tamiridir. Robotik yaklaşım; sağ küçük torakotomi + 3-4 portla, femoral arter/ven kanülasyonuyla kalp-akciğer makinesinin desteğinde kardiyopleji altında yapılır. En sık uygulanan teknikler:

• Kısmi leaflet rezeksiyonu (triangular rezeksiyon): Prolapsan P2 segmentinin çıkarılması.
• Neokorda (Gore-Tex) implantasyonu: Kopuk veya uzamış kordaların yerine ePTFE sütür ile suni korda oluşturma.
• Annüloplasti halkası (Physio, Duran, IMR ETlogix vb.): Annülüs boyutunun kalibrasyonu ve stabilizasyonu.
• Kommisürotomi ve edge-to-edge tamir (Alfieri): Seçili olguda.

Robotik mitral tamir sonrası 10 yıllık reoperasyonsuz sağkalım deneyimli merkezlerde %90-95 aralığındadır. TEE ile intraoperatif olarak fonksiyonel değerlendirme yapılır: rezidü mitral yetersizlik <+1, ortalama gradyan <5 mmHg ve sistolik anterior hareket (SAM) yokluğu hedeflenir.

Robotik ASD Kapatma

Sekundum ASD (atriyal septal defekt) ve büyük semptomatik PFO'da cerrahi kapatma endikasyonu olan olgularda robotik yaklaşım son derece uygundur. Sağ 3-4 port, femoral kanülasyon ve kısa kardiyopleji ile sağ atriyum açılır; defekt perikardiyal yama veya sentetik yama ile kapatılır ve TEE ile kaçak olmadığı doğrulanır. Yatış 3-5 gün; iyileşme 2-3 haftadır. Perkütan Amplatzer/Occlutech cihazına uygun olmayan (büyük, kenarları yetersiz, multipl defekt) ASD'lerde robotik cerrahi kapatma özellikle tercih edilir.

Robotik Kalp Tümörü (Miksoma) Çıkarımı

Sol atriyal miksoma; en sık görülen primer kardiyak tümördür ve çıkarılması zorunludur. Robotik yaklaşımla sağ torakotomi + femoral kanülasyon eşliğinde sol atriyum açılır, tümör pediklüyle ve etrafındaki septum dokusuyla birlikte rezeke edilir; interatriyal septum perikardiyal yamayla onarılır. Robotik yaklaşımın sternotomiye üstünlüğü: sternum korunması, kan kaybı düşük, iyileşme hızlı ve estetik sonuç. Uzun dönem rekürrens oranı sternotomiyle eşdeğer (%1-3, ailevi Carney sendromunda daha yüksek).

Robotik Atriyal Fibrilasyon Ablasyonu

Kateter ablasyonuna dirençli veya kombine kapak/tümör prosedürüne aday atriyal fibrilasyon (özellikle uzun süreli persistan AF) hastalarında robotik cerrahi ablasyon uygulanabilir. Sağ ve sol atriyum epikardiyal yüzeyinden bipolar radyofrekans veya kriyobalonla pulmoner ven izolasyonu, mitral ve trikuspit annüler hatlar ve sol atriyal apendiks kapatma tamamlanır. Sol atriyal apendiks kapatma; oral antikoagülasyona uyumsuz hasta grubunda inme riskini belirgin şekilde azaltır.

Robotik vs. Sternotomi vs. Torakotomi vs. PCI

• Yatış: Robotik 3-6 gün; sternotomi 6-9 gün; mini torakotomi 4-7 gün; PCI 1-2 gün.
• Ağrı: Robotik<mini torakotomi<sternotomi.
• Kan transfüzyonu: Robotik en düşük.
• İş dönüşü: Robotik 2-4 hafta; sternotomi 8-12 hafta; PCI 3-7 gün.
• LIMA-LAD 10 yıl açıklığı: Robotik ≈ sternotomi (%90+).
• Mitral tamir 10 yıl dayanıklılığı: Robotik ≈ sternotomi (deneyimli merkez).
• Yaygın çoklu damar hastalığı: Sternotomi CABG kesin tercih (SYNTAX ≥33, diyabet, düşük EF).
• İzole proksimal LAD: Robotik LIMA veya PCI seçenekleri karşılaştırılabilir.
• İzole P2 prolapsus mitral tamiri: Robotik tercih edilen yaklaşımlardan biridir.
• Yaşlı, kırılgan, yüksek cerrahi risk: PCI veya perkütan mitral (MitraClip) alternatif.

Ameliyat Öncesi Hazırlık

• Detaylı anamnez, muayene, EKG, TTE ve TEE.
• Koroner prosedürlerde koroner anjiyografi ve kardiyak BT (göğüs duvarı-koroner mesafesi, LIMA anatomisi, LAD kalsifikasyon).
• Mitral için TEE ile leaflet segment analizi, annülüs çapı, prolapsus yeri.
• Femoral arter/ven Doppler ve kardiyak BT — kanülasyon uygunluğu.
• Karotis Doppler, akciğer fonksiyon testleri, kan tetkikleri, HbA1c, karaciğer-böbrek profili, dental muayene.
• Sigara 4-8 hafta önce bırakılır; prehabilitasyon egzersizleri, statin ve beta-bloker optimizasyonu.
• Antiplatelet yönetimi: aspirin devam, klopidogrel/tikagrelor 5-7 gün önce kesilir; DOAK 48-72 saat önce durdurulur.
• Onam süreci: robotik yaklaşım, olası sternotomi konversiyonu, alternatifler (sternotomi, mini torakotomi, PCI) yazılı olarak açıklanır.

Ameliyat Sırasında Ne Olur?

1. Genel anestezi, arteriyel/santral erişim, çift lümenli tüp ile tek akciğer ventilasyonu, TEE probu yerleştirilir.
2. Hasta sırt üstü, hafif rotasyonla pozisyonlanır.
3. İnterkostal aralıklara 8-12 mm portlar ve 2-4 cm yardımcı kesi açılır.
4. da Vinci Xi/SP hastaya docking edilir.
5. Gerekli prosedürde femoral arter/ven kanülasyonuyla kalp-akciğer makinesi kurulur.
6. TECAB'da LIMA in-situ hazırlanır ve LAD'ye uç-yan anastomoz yapılır.
7. Mitral tamirde transtorasik veya endoaortik kros-klemp ile kardiyopleji verilir; sol atriyum açılarak leaflet rezeksiyonu, neokorda ve annüloplasti tamamlanır.
8. ASD kapatmada sağ atriyum açılır ve defekt perikardiyal yamayla kapatılır.
9. Miksomada tümör pediklüyle rezeke edilir; septum onarılır.
10. TEE ile fonksiyonel kontrol yapılır; TTFM ile greft akımı doğrulanır.
11. Drenler yerleştirilir; portlar katmanlı kapatılır.

Ameliyat Sonrası ve İyileşme Takvimi

• 0-24 saat: Yoğun bakım, monitörizasyon, erken ekstübasyon, ağrı ve sıvı yönetimi.
• 1-2 gün: Servise transfer, drenlerin çıkarılması, ilaç ayarı.
• 3-6 gün: Kademeli mobilizasyon, solunum egzersizleri, taburculuk hazırlığı.
• 1-2 hafta: Evde günlük yürüyüş, kesi bakımı, ağrı azalır.
• 2-4 hafta: Günlük yaşama tam dönüş; ofis işine dönüş mümkün.
• 4-8 hafta: Kardiyak rehabilitasyon başlar; efor kapasitesi normalin üstüne çıkar.
• 4-6 hafta: Fiziksel iş, ağır kaldırma ve seyahat izni.
• 3-12 ay: Uzun dönem takip; EKO, EKG ve gerektiğinde kardiyak BT.

Riskler ve Komplikasyonlar

• 30 gün mortalite %0.5-2 (elektif).
• İnme %1-2.
• Sternotomiye konversiyon %2-6.
• Femoral kanülasyona bağlı vasküler komplikasyon %1-3.
• Postoperatif atriyal fibrilasyon %15-25 (sternotomiden düşük).
• Tek akciğer ventilasyonuna bağlı geçici hipoksi/atelektazi %2-5.
• Kanama ve reoperasyon %2-4.
• Frenik sinir yaralanması %<1.
• Port yerinde enfeksiyon %<1.
• Retrograd aortik diseksiyon (femoral perfüzyonda nadir, kardiyak BT ile önlenir).
• Mitral cerrahisinde sistolik anterior hareket (SAM) veya rezidü mitral yetersizlik %2-5.
• Greft yetersizliği (uzun dönem TECAB'da) %5-10.

Robotik Kalp Cerrahisinin Avantajları

• Sternum korunur — sternum önlemi yok, sternal enfeksiyon riski <%0.5.
• Kan transfüzyonu ihtiyacı belirgin şekilde düşük.
• Yoğun bakım ve hastane yatışı kısa (Kardiyak ERAS ile 2-3 gün mümkün).
• Ağrı ve narkotik analjezik ihtiyacı düşük.
• İş gücüne dönüş 2-4 hafta.
• Estetik sonuç üstün — sternotomi izi yok.
• Postoperatif AF ve solunum komplikasyonları daha az.
• 3D görüntü + hareket ölçeklendirme ile milimetrik hassasiyet.
• Deneyimli merkezde uzun dönem sağkalım ve dayanıklılık sternotomiye eşdeğer.
• Elderly ve kırılgan hastada mobilizasyon daha hızlı.

Sınırlılıklar ve Dezavantajlar

• Öğrenme eğrisi dik — merkez ve cerrah deneyimi kritik.
• Tek akciğer ventilasyonu gerektirir (ağır KOAH kısıtlı).
• Femoral kanülasyon periferik damar hastalığında kısıtlıdır.
• Yaygın çoklu damar hastalığında hâlâ sternotomi standarttır.
• Ciddi kalsifik kapak veya annüler kalsifikasyonda uygun değildir.
• Aktif endokarditte genellikle sternotomi tercih edilir.
• Redo cerrahide yapışıklıklar nedeniyle uygulama güçtür.
• Enstrüman ve tek kullanımlık drape maliyetleri yüksektir.
• Cerrahi süre öğrenme eğrisinde daha uzun olabilir.
• Sınırlı sayıda yüksek volume merkez.

Robotik Kalp Cerrahisi Merkezi Seçimi

• Yıllık robotik kardiyak vaka sayısı >50 (yüksek volume).
• Cerrah ve ekibin öğrenme eğrisinin platoya oturmuş olması (>100 vaka deneyimi).
• Heart Team disiplini: kardiyak cerrah + kardiyolog + anestezi + perfüzyonist + görüntüleme uzmanı.
• Hibrid ameliyathane varlığı — aynı seans PCI ve robotik cerrahi.
• TEE deneyimli anestezi/kardiyoloji ekibi.
• Kardiyak ERAS protokolü uygulaması.
• Kardiyak BT ve gelişmiş görüntüleme desteği.
• Redo veya konversiyon gereksinimlerine hazır sternotomi altyapısı.
• Uzun dönem takip ve kardiyak rehabilitasyon programı.
• Şeffaf ve kanıta dayalı sonuç raporlaması.

2026 Yapay Zekâ Destekli Robotik Kardiyak Cerrahi

2025-2026 döneminde robotik kardiyak cerrahiye eklenen yapay zekâ tabanlı katmanlar:

• AI destekli 3D anatomik segmentasyon: Kardiyak BT'den koroner ağ, LIMA anatomisi ve mitral leaflet segmentleri otomatik çıkarılır; robotik konsola AR olarak bindirilir.
• Dijital ikiz simülasyonu: Ameliyat öncesi hastaya özgü sanal model üzerinde port yerleşimi ve prosedür planlanır.
• Otonom sütür yardımcıları: Anastomoz sırasında sütür tutma ve düğüm atma adımlarında robotik asistan.
• Fluoresans (Firefly) + AI ile greft akım analizi: Anastomoz sonrası fluoresans anjiyografi görüntülerinden akım kalitesi otomatik değerlendirilir.
• Makine öğrenmesi tabanlı komplikasyon tahmini: STS + robotik-spesifik değişkenlerle 30 gün mortalite, inme ve AF olasılığı hesaplanır.
• Telecerrahi pilotları: 5G/6G tabanlı uzaktan konsültasyon ve mentorluk uygulamaları başladı.
• AI destekli intraoperatif TEE: Mitral tamir sonrası anlık kaçak ve gradyan analizi.
• Ses ve göz izleme: Konsol başında cerrahın yorgunluk parametreleri izlenir.
• Kardiyak ERAS AI: Postoperatif iyileşme takibinde giyilebilir cihaz verileri ile AF ve dekompansasyon riski erken saptanır.

Türkiye'de Robotik Kalp Cerrahisi ve SGK

Robotik kalp cerrahisi Türkiye'de SGK anlaşmalı üniversite ve seçili büyük özel hastanelerde uygulanmakta ve endikasyonlar dahilinde SGK kapsamına girmektedir. Bazı sarf malzemeleri (robotik EndoWrist enstrümanlar, tek kullanımlık drape, özel greft veya kapak halkası) için fark ücret oluşabilir. Program yıllık vaka sayısı ve akredite Heart Team varlığı fiyat ve sonuçları belirleyen ana etkenlerdir. Merkezle ön görüşmede: (1) program deneyimi, (2) yıllık vaka sayısı, (3) uzun dönem sonuçlar, (4) fark ücret şeffaflığı sorgulanmalıdır.

Doğru Bilinen Yanlışlar

• "Robotik yani cerrah yok, ameliyatı robot yapıyor": Doğru değil. Cerrah her hareketi konsol başında bizzat kontrol eder; robot yalnızca cerrahın hareketlerini yüksek hassasiyetle iletir.
• "Robotik cerrahi klasikten daha risksiz": Kısmen doğru. Uygun hastada evet, ancak yanlış endikasyonda konversiyon ve komplikasyon riski artar.
• "Robotik cerrahi sonuçları sternotomiden daha kötü": Deneyimli merkezde eşdeğer veya daha iyidir; sorun deneyim eksikliğinde çıkar.
• "Her kalp hastasına robotik yapılabilir": Hayır. Yaygın çoklu damar hastalığı, ciddi kalsifikasyon, aktif endokardit ve redo cerrahide sternotomi tercih.
• "Robotik cerrahi çok pahalı, karşılığı yok": Kısa yatış, düşük komplikasyon ve iş gücüne hızlı dönüş toplam maliyeti dengeler.
• "Robotik sonrası ağrı olmaz": Ağrı belirgin şekilde azdır ama sıfır değildir.
• "TECAB sonrası LIMA daha kısa süre açık kalır": Deneyimli merkezlerde 10 yılda LIMA açıklığı sternotomiye eşdeğer.

Sık Sorulan Sorular