Koroner Anjiyografi 2026: Radial Öncelikli, FFR/iFR/QFR ve IVUS/OCT Rehberli Modern Kateter Anjiyografi Kılavuzu

Genel Bakış: Koroner Anjiyografi Nedir?

Koroner anjiyografi, aort kökünden ayrılan sağ ve sol koroner arterlerin ağzına ince bir kateterle iyotlu kontrast madde verilerek floroskopi (canlı röntgen) altında damar iç yapısının görüntülendiği bir görüntüleme yöntemidir. Türkiye'de "kalp damarları filmi" veya "anjiyo" olarak da bilinir. Klinik amacı; koroner arterlerdeki aterosklerotik darlıkları, tam tıkanıklıkları, anevrizmaları, spontan koroner arter disseksiyonlarını (SCAD), konjenital anomalileri ve koroner-kavite fistüllerini saptamak; gerektiğinde aynı seansta perkütan koroner girişim (PCI, yani anjiyoplasti ve stent) yapmak ya da koroner arter bypass greftleme (CABG) için 'Heart Team' kararının anatomik zeminini oluşturmaktır.

2026 pratiğinde koroner anjiyografi artık tek başına bir "lümenografi" değildir. Modern kateter laboratuvarı; anatomiyi fizyoloji (FFR, iFR, RFR, dPR, QFR, FFRangio) ve intravasküler görüntüleme(IVUS, OCT) ile birleştirerek her lezyon için üç soruya cevap arar: (1) bu darlık iskemi yapıyor mu? (2) plağın yapısı yüksek riskli mi (TCFA, kalsiyum, trombüs)? (3) tedavi seçeneği optimal medikal tedavi (OMT), PCI mi, yoksa CABG mi olmalı? Bu bütünleşik yaklaşım FAME 3 (2022), ILUMIEN IV (2023), OCTOBER (2023), RENOVATE-COMPLEX-PCI (2023) ve REVIVED-BCIS2 (2022) gibi belirleyici çalışmalar tarafından güçlü kanıt zeminine oturtulmuştur.

İlgili sayfalarımız: Koroner BT Anjiyografi, Kronik Koroner Sendrom Tedavisi, Akut Koroner Sendrom Tedavisi ve Koroner Arter Hastalığı Tedavisi.

Kısa Tarihçe ve 2026 Konumu

Koroner anjiyografinin ilk selektif uygulaması 1958'de F. Mason Sones tarafından tesadüfen (bir aortogram sırasında kateterin sağ koroner ostiuma girmesi ile) gerçekleştirildi. 1967'de Melvin Judkins standart preforme kateterleri (JL/JR) tanımladı ve femoral yaklaşım altın standart oldu. 1977'de Andreas Grüntzig ilk perkütan translüminal koroner anjiyoplastiyi (PTCA) yaptı. 1989'da radial yaklaşımı Kiemeneij ve Laarman'ın tanımlaması, ardından RIVAL (2011) ve MATRIX (2015) ile radial girişin femoralden üstünlüğü kanıtlandı. 2011'de FAME, 2017'de DEFINE-FLAIR ve iFR-SWEDEHEART fizyoloji çağını başlattı. 2020'lerin sonu tel-siz fizyoloji (QFR/FFRangio), yapay zeka destekli plak karakterizasyonu ve CCTA-firstön-triyaj döneminin şafağıdır. 2026 itibarıyla koroner anjiyografi; radial-öncelikli, fizyoloji + görüntüleme rehberli, aynı gün taburcu edilebilen, düşük radyasyon-doz'lu ve AI-destekli bir işleme dönüşmüştür.

Endikasyonlar: Kime Yapılır?

ESC 2024 KKS ve 2024 ACC/AHA revaskülarizasyon kılavuzları koroner anjiyografiyi anatomik tanı ve/veya revaskülarizasyon kararı gerektiren aşağıdaki klinik senaryolarda önerir:

• Akut koroner sendrom (AKS): STEMI'de acil primer PCI (kapı-tel <60 dk); NSTE-ACS'de risk grubuna göre <2 sa (çok yüksek risk: hemodinamik instabilite, dirençli göğüs ağrısı, dinamik EKG değişiklikleri, mekanik komplikasyon), <24 sa (yüksek risk: hs-cTn yükselme + GRACE >140), <72 sa (orta risk) invaziv strateji.
• Kronik koroner sendrom (KKS) / stabil angina(CCS III–IV veya CCD tanısı) — optimal medikal tedaviye rağmen semptom süren, veya non-invaziv testlerde yüksek-orta iskemi (perfüzyon defekti >%10, ekokardiyografik bölgesel duvar hareket bozukluğu >2 segment, CCTA'da proksimal LAD veya çok damar >%70 stenoz, FFR-CT ≤0.80).
• Anlamsız veya tanısal olmayan non-invaziv test — Duke Treadmill skoru yüksek risk, ETT'de erken pozitiflik, stres eko / MPS'de yüksek risk özellikleri.
• Sol ventrikül disfonksiyonu (EF <40%) veya yeni tanı kalp yetmezliği — iskemik kardiyomiyopatinin ekartasyonu; REVIVED-BCIS2 sonrasında rutin PCI yerine seçici iskemi + fizyoloji temelli karar önerilir.
• Kalp cerrahisi öncesi — kapak veya aort cerrahisinde risk faktörü olan >40 yaş erkek, >50 yaş kadın veya semptomatik hasta.
• Ventriküler aritmi veya kardiyak arrest sonrası— özellikle iskemi zeminli VT/VF.
• Konjenital koroner anomali, SCAD, koroner fistül veya vaskülit şüphesi.
• Kalp nakli sonrası vaskülopati (CAV)yıllık takip.

Rölatif Kontrendikasyonlar

Mutlak kontrendikasyon nadirdir; çoğu durum bireysel risk-yarar değerlendirmesi ile aşılır. Rölatif başlıklar: düzeltilmemiş ağır anemi (Hb <8 g/dL), aktif kanama, kontrolsüz hipertansiyon (SBP >180 mmHg), dekompanse kalp yetmezliği, ağır elektrolit bozukluğu, ateşli enfeksiyon, düzeltilebilir tiroid krizi, ileri kronik böbrek hastalığı (eGFR <30 mL/dk/1.73 m²) — CI-AKI koruması ve minimal kontrast planlaması; gebe hastada zorunlu olmadıkça ertelenmesi (radyasyon), aksi halde kurşun kalkan ve düşük kadraj hızı ile yapılabilir; kontrast maddeye önceden geçirilmiş anafilaksi; hasta uyum yoksunluğu; kısa yaşam beklentisi (<6 ay) revaskülarizasyondan fayda görmeyecek hastalar.

CCTA + FFR-CT ile Ön-Triyaj

2026 pratiğinde stabil göğüs ağrısı olan düşük-orta pretest olasılıklı (%5–65) hastada ilk sıra test koroner BT anjiyografi (CCTA)'dir. PROMISE (2015), SCOT-HEART (2018 uzun izlem), DISCHARGE (2022 NEJM) ve PRECISE (2023) çalışmaları CCTA'nın invaziv anjiyografi ile karşılaştırıldığında MACE'yi artırmadığını, hatta seçilmiş alt gruplarda azalttığını ve gereksiz kateterizasyonu belirgin biçimde düşürdüğünü gösterdi. CCTA'da anatomik olarak orta darlık (%40–70) varsa FFR-CT (HeartFlow, Cleerly, Elucid) fonksiyonel değerlendirme sağlar; ≤0.80 iskemik lezyonlar invaziv koroner anjiyografiye yönlendirilir. Bu "CCTA-first" strateji özellikle düşük-orta risk hastada gereksiz ICA'yı %20–40 azaltır ve maliyet-etkinliği yüksektir.

Ancak yüksek pretest olasılık (>%65), tekrarlayan angina, belgelenmiş yüksek iskemi, AKS veya belirgin iskemik kardiyomiyopati durumlarında CCTA atlanır ve doğrudan invaziv koroner anjiyografi yapılır.

Hastanın Hazırlığı ve Onam

İşlem öncesi 4–6 saat aç kalma önerilir; berrak sıvı serbestisi son 2 saate kadar sürebilir (ERAS-Cath protokolleri). Hipoglisemi ve dehidratasyonu önlemek için KBH ve diyabetli hastada bireysel plan yapılır. Sağ radial tercih ediliyorsa Allen/Barbeau testi zorunlu değildir(RADAR ve prospektif veriler bu geleneksel testin öngörücülüğü zayıf); modern pratik ulnar akım varlığı ve nabız muayenesi ile yeterlidir.

Aydınlatılmış onam her hastadan alınır ve şunları içerir: işlemin amacı ve alternatifleri (CCTA, MPS, stres eko), majör riskler (kanama, alerji, CI-AKI, disseksiyon, inme, MI, ölüm), aynı seansta PCI olasılığı, aynı gün taburculuk planı, radyasyon maruziyeti ve sonuç raporunun hastaya nasıl iletileceği.

İşlem Öncesi İlaç Yönetimi

• Aspirin: kesilmez; koroner tromboz riskini azaltır.
• Statin: yüksek yoğunluklu statin devam edilir; işlem öncesi yükleme (atorvastatin 80 mg — NAPLES III verisi) seçilmiş yüksek riskli hastada CI-AKI ve periprosedürel MI'yi azaltır.
• P2Y12 inhibitörü: STEMI'de pre-tedavi verilir; NSTE-ACS'de anatomiye göre karar verilir; elektif tanısal anjiyografide rutin başlanmaz.
• Metformin: eGFR >60 mL/dk/1.73 m² ise kesme zorunlu değildir; eGFR 30–60 ise işlem sabahı kesilip 48 saat sonra renal fonksiyon stabilse yeniden başlanır.
• Warfarin: INR <1.8 (radial) veya <1.5 (femoral); yüksek tromboemboli riskinde köprüleme ile yönetilir.
• DOAK (apiksaban, rivaroksaban, edoksaban, dabigatran): normal renal fonksiyonda 24 saat önce kesilir; dabigatran ve KBH'de 48–72 saat.
• SGLT2 inhibitörü: rutin kesilmesi zorunlu değildir; uzun açlık veya işlem sonrası dehidratasyon riski varsa 3 gün öncesinden kesilerek öglisemik ketoasidoz önlenir.
• Kontrast alerji öyküsü: 12 sa + 2 sa PO prednizolon 50 mg ve difenhidramin 50 mg premedikasyonu; anafilaksi öyküsünde alerji uzmanı konsültasyonu.

Kontrast Nefropatisi (CI-AKI) Korunması

Kontrast maddeyle ilişkili akut böbrek hasarı (CI-AKI), 48–72 saat içinde serum kreatinin ≥0.3 mg/dL veya ≥%50 artış olarak tanımlanır. Klasik olarak sıklık genel popülasyonda %1–5, KBH'de %10–20 civarındadır. Modern pratikte iso-osmolar (iodixanol) ve düşük-osmolar (iohexol, iomeron) non-iyonik kontrast, minimal doz (ideal ≤3.7 × kreatinin klirensi mL veya CV = kontrast/eGFR <3) ve izotonik salin hidrasyon temel kolonlardır. POSEIDON (2014) hemodinamik rehberli hidrasyonun (LVEDP-yönlendirmeli) sonucu iyileştirdiğini gösterdi. PRESERVE (2018 NEJM) N-asetilsistein ve sodyum bikarbonatın ekstra fayda sağlamadığını doğruladı. AMACING (2017) düşük riskli hastada rutin IV hidrasyonun gereksiz olabileceğini ortaya koydu. 2026'da yaklaşım risk temelli bireyselleştirme: eGFR <60 veya HF varlığında izotonik hidrasyon; eGFR >60 ve HF yoksa oral hidrasyon yeterlidir.

Giriş Yolu: Radial, Distal Radial, Femoral

Radial giriş 2026 için standarttır. Sağ radial tercih edilir; sol radial CABG öncesi (LIMA değerlendirmesi) veya küçük sağ radial durumunda kullanılır. RIVAL (2011, n=7021), MATRIX (2015, n=8404) ve SAFARI-STEMI (2019) radial yaklaşımın majör kanamayı, giriş yeri komplikasyonlarını ve STEMI'de mortaliteyi azalttığını gösterdi. Radial arter oklüzyonu (RAO) modern pratikte <%3 ve patent hemostaz (bantlı hemostaz) tekniği ile daha da düşer.

Distal radial giriş (dTRA / snuffbox) — DISCO-RADIAL (2022, EuroIntervention) çalışmasında proksimal radial'e kıyasla RAO'yu belirgin azalttığı gösterildi ve el fonksiyonlarını korur. Hidrofilik ince kılıf (5–6 Fr slender) ve spazmolitik kokteyl (verapamil 2.5–5 mg ± nitrogliserin 200 μg) rutin kullanılır. Heparin 5000 IU (kilo-ayarlı) IV verilir.

Femoral giriş — küçük radial anatomi, radial oklüzyon, AV fistül, ipsilateral hemodiyaliz fistülü, subklavyen kıvrım, femoral bypass planlanan CABG hastası veya büyük profil (7–9 Fr) mekanik dolaşım desteği (Impella, IABP, VA-ECMO) gerekli durumlarda seçilir. Ultrason rehberli femoral giriş (FAUST, RECAP) kanamayı azaltır; kapama cihazı (Angio-Seal, ProGlide) yatak istirahat süresini kısaltır.

İşlem Adımları: Kateter, Görüntüleme, Anjiyogram

Kılıf yerleştirildikten sonra hidrofilik J-telile çıkan aortaya ulaşılır. Sol koroner için Judkins Left 3.5–4 (JL 3.5/4), sağ koroner için Judkins Right 4 (JR 4) kateteri kullanılır. Anatomi zorsa (dilate aort, valfüler patoloji, anormal ostium) EBU (Extra Backup), AL (Amplatz Left), Tiger veya multipurpose kateter geçişi yapılır. Kateter ostiuma yerleşince basınç eğrisi ve dampen değerlendirilir; ostial disseksiyon önlemek için kateter derin geçirilmez.

Sol koroner için standart projeksiyonlar: LAO 40° kraniyal 30° (LAD orta-distal, diagonaller), RAO 30° kaudal 20° (LCx proksimal), LAO 40° kaudal 30° ("spider" — sol ana koroner ve bifurkasyon), AP kraniyal 30° (LAD orta, septaller). Sağ koroner için: LAO 30° (RCA proksimal-orta), RAO 30° (RCA orta-distal), LAO 30° kraniyal 20° (posterior descending arter). Her bir enjeksiyonda tam kontrast dolum, damar spazmının dışlanması ve TIMI (0–III) akım derecelendirmesi yapılır. Kollateraller Rentrop 0–III olarak sınıflandırılır.

Anjiyografik Yorum: Darlık, TIMI, Kollateraller

Darlık, referans damar çapına oranla çap darlığı yüzdesi (visual estimate ± QCA) ile ifade edilir. Klasik eşikler: <%50 hafif, %50–70 orta, >%70 belirgin (obstrüktif). Ancak görsel değerlendirme intra-/inter-gözlem değişkenliği yüksektir; ISCHEMIA ve FAME 3 verileri orta darlıkta fizyoloji olmadan alınan kararların yaklaşık üçte birinde yanlış olduğunu göstermiştir. Bu nedenle 2026 pratiğinde orta darlıklarda FFR/iFR/QFR uygulaması standarttır.

TIMI akımı: 0 (akım yok), 1 (kontrast damar içine ulaşır ancak distal dallanma olmadan), 2 (yavaş akım ve gecikmiş temizlenme), 3 (normal akım). MBG (Myocardial Blush Grade) 0–3 mikrovasküler perfüzyonu tarif eder.Kollateral (Rentrop): 0 (yok), 1 (yan dallar dolar), 2 (kısmi epikardiyal doluş), 3 (tam epikardiyal doluş). Sağ dominans (%85), sol dominans (%7), kodominans (%8) tanımlanır ve infarkt sonrası prognozu etkiler.

Fizyoloji: FFR, iFR, RFR, dPR, QFR

Fraksiyonel akım rezervi (FFR), adenozin (140–180 μg/kg/dk IV veya 200 μg intrakoroner) ile indüklenen maksimum hiperemide distal basınç (Pd)/aortik basınç (Pa) oranıdır. Eşik ≤0.80 iskemiyi tanımlar. FAME (2009), FAME 2 (2012, 2018) ve FAME 3 (2022 NEJM) çalışmaları FFR rehberli PCI'nin anjiyogram-yalnızlı stratejiye kıyasla MACE'yi azalttığını göstermiştir.

Adenozinsiz istirahat indeksleri (NHPR): iFR (instantaneous wave-Free Ratio), RFR (Resting Full-cycle Ratio) ve dPR (diastolic pressure ratio). Hepsi eşik ≤0.89 ile FFR'ye eşdeğer klinik sonuç sunar. DEFINE-FLAIR (2017) ve iFR-SWEDEHEART (2017) 12 ay sonuçlarda iFR'nin FFR'ye non-inferior olduğunu gösterdi. iFR/RFR adenozin yan etkilerinden (dispne, göğüs baskısı, bradikardi, astım alevlenmesi) kaçınmak isteyen hastada tercih edilir.

QFR (Quantitative Flow Ratio) ve FFRangio (Cathworks) tel-siz, anjiyogram temelli, AI destekli fizyoloji hesaplama yöntemleridir. FAVOR III China (2021 Lancet, n=3825) QFR rehberli stratejinin anjiyogram-yalnızlı stratejiye üstün olduğunu; FAST-FFR (2019) ve FAST III (2024) FFRangio'nun invaziv FFR ile uyumunu doğruladı. 2026 itibarıyla QFR/FFRangio; adenozin ve tel kullanmadan ~2 dk içinde fizyolojik değerlendirme sağlar ve seçilmiş hastalarda maliyet-etkin fizyoloji stratejisi olarak kılavuzlara girmiştir.

İntravasküler Görüntüleme: IVUS ve OCT

IVUS (Intravascular Ultrasound) 20–60 MHz ultrason ile damarın iç yapısını 100–200 μm çözünürlükte gösterir; damar dış duvarını ve dış elastik lamina (EEL) seviyesini net görür — ostial ve büyük damar stent boyutlaması için idealdir. OCT (Optik Koherens Tomografi) yakın kızılötesi ışıkla 10–20 μm çözünürlük sağlar; ince fibröz kapak (TCFA), makrofaj infiltrasyonu, kırmızı/beyaz trombüs, koroner disseksiyon ve stent malapposition/underexpansion için üstündür. ILUMIEN IV (2023 NEJM), OCTOBER (2023 NEJM) ve RENOVATE-COMPLEX-PCI (2023 NEJM) kompleks lezyonlarda intravasküler görüntüleme rehberli PCI'nin kardiyak ölüm, hedef damar başarısızlığı ve stent trombozunu azalttığını gösterdi. IVUS-XPL (2015) ve ULTIMATE (2018) uzun lezyon ve çok damar hastalıkta IVUS'un aynı sonucu verdiğini önceden göstermişti. 2024 ACC/AHA revaskülarizasyon kılavuzu ve ESC 2024 KKS kompleks PCI için intravasküler görüntülemeye sınıf I öneri getirdi.

Kompleks Anatomi: LM, Bifurkasyon, KTO

Sol ana koroner (LM) hastalığı: EXCEL (2020 NEJM 5-yıl) ve NOBLE (2020 Lancet 5-yıl) çalışmaları düşük-orta SYNTAX skorunda PCI'nin CABG'ye non-inferior veya inferior olabileceğini gösterdi; karar Heart Team'de bireysel alınır. LM'de IVUS zorunludur (MEL, ULTIMATE). Bifurkasyon lezyonlarında provisional stenting ilk yaklaşımdır; kompleks Medina 1,1,1 ve LM'de DKCRUSH-V (2019) iki-stent stratejisinin (double-kissing crush) T-stenting'e üstün olduğunu gösterdi.

Kronik total oklüzyon (KTO) — CT-CTO ve J-CTO skorları ile karar; anterograd/retrograd teknikler, hibrit algoritma. EURO-CTO (2018) ve DECISION-CTO tartışmalı sonuçlar verdi; angina rahatlaması ve LV fonksiyon iyileşmesi için seçilmiş hastada endike. Deneyimli operatör ve merkez zorunludur.

Özel Popülasyonlar: Kadın, Yaşlı, KBH, DM

Kadın hastalarda SCAD, koroner mikrovasküler disfonksiyon (KMD), MINOCA ve INOCA ayırıcı tanıları öndedir. CorMicA (2018), iCorMicA ve WISE-CVD verileri KMD'de intrakoroner asetilkolin ve adenozin ile CFR/IMR ölçümünün tanı için önemli olduğunu gösterdi. Yaşlıdaradial-öncelikli, minimal kontrast, dikkatli sedasyon ve ambulasyon planı. KBH'de izotonik hidrasyon, iso-osmolar kontrast, düşük doz, KKS'de anjiyografi eşiği yüksek tutulur (ISCHEMIA-CKD verisi). DM'deçok damar hastalığı sık; FREEDOM (2012) ve FREEDOM Follow-On (2019) DM + çok damarda CABG'yi PCI'ye üstün gösterdi.

Akut Koroner Sendromda Anjiyografi

STEMI'de acil primer PCI (kapı-tel <60 dk kapasiteli hastanede, <90 dk transferde); culprit-only PCI KŞ olmayanda ve kardiyojenik şokta CULPRIT-SHOCK (2017) sonrası önerilir. NSTE-ACS'de risk grubuna göre invaziv strateji zamanlaması: çok yüksek risk <2 sa, yüksek risk <24 sa, orta risk <72 sa. TIMACS (2009) yüksek riskli hastada erken invazivi destekledi.

Kronik Koroner Sendromda Anjiyografi

ISCHEMIA (2020 NEJM) ve ISCHEMIA-CKD (2020) orta-yüksek iskemili stabil hastada rutin invaziv stratejinin OMT ile karşılaştırıldığında MACE'yi belirgin azaltmadığını, ancak angina rahatlaması ve yaşam kalitesini iyileştirdiğini gösterdi. Bu nedenle KKS'de anjiyografi kararı; semptom yükü, OMT'ye yanıt, iskemi büyüklüğü ve hasta tercihini içeren paylaşılan karar süreci ile alınır.

Komplikasyonlar ve Yönetimi

• Giriş yeri komplikasyonları — radial: hematom (%1–3), RAO (<%3, patent hemostaz ile azalır), spazm (%5, spazmolitikle geçer); femoral: hematom (%2–5), psödoanevrizma (%0.5–2 — USG rehberli trombin), AV fistül, retroperitoneal kanama (%0.1–0.5).
• Kontrast alerjisi — hafif (%1) IV antihistaminik; ciddi anafilaksi (%0.05) — adrenalin 0.3–0.5 mg IM, IV sıvı, oksijen, gerekirse entübasyon.
• CI-AKI (%1–20 — risk bazlı) — hidrasyon, doz minimizasyonu, nefrotoksik ilaç dozları.
• Koroner disseksiyon (%0.1–0.5) — kılavuz tel geçişi, konservatif ya da stent; ostial disseksiyon acil cerrahi gerektirebilir.
• Kateter kaynaklı MI (<%0.1) — trombüs, disseksiyon, hava embolisi; hızlı reperfüzyon.
• Aritmi — kateter uyarımlı VT/VF (kısa süreli, defibrilasyon nadir); bradiaritmi (özellikle sağ koroner, atropin veya geçici pacing).
• İnme (%0.05–0.1) — nörokognitif değerlendirme, acil BT/MR, IV/IA reperfüzyon.
• Kolesterol embolisi (blue toe) — özellikle aterosklerotik aortada; destek tedavi.
• Radyasyon — cilt eritemi eşiği ~2 Gy; doz-alan çarpımı (DAP) kaydı, dedike operatör eğitimi ile azaltılır.
• Ölüm — tanısal ICA'da <%0.1, PCI ile %0.5–1 (kompleks lezyonlarda).

Aynı Gün Taburculuk ve Ambulatuar Anjiyo

Radial-öncelikli, komplikasyonsuz, düşük riskli hasta (LVEF >40%, hemodinamik stabilite, sosyal destek) tanısal ICA sonrası 2–4 saatte, elektif PCI sonrası 4–6 saatte aynı gün taburcu edilebilir. EARLY-BIRD, EPOS-AMI ve OASIS-DASH verileri SDD'nin bir gecelik yatışla eşdeğer güvenlik sunduğunu gösterdi. 2026 pratiğinde SDD; kaynak kullanımını azaltır, hastane enfeksiyon riskini düşürür ve hasta memnuniyetini artırır. Taburculukta yazılı talimat, telefon takibi (24 sa içinde) ve giriş yeri fotoğrafı ile uzaktan izlem uygulanır.

İşlem Sonrası Bakım ve Takip

Radial hemostaz için 2 saat bantlı patent hemostaz; femoral için 4–6 saat yatak istirahat. 24 saat içinde spor ve ağır kaldırma yok; giriş bölgesi kuru tutulur; hafif morarma beklenir. Giriş yerinde şişlik/pulsatil kitle, göğüs ağrısı, dispne, ateş >38 °C, ekstremitede soğukluk-solukluk varsa acil başvuru. Kreatinin 48–72 sa (KBH'de) kontrolü. 4–6 hafta içinde lipid profili, HbA1c, ambulatuar BP; 3.–6. ayda semptom değerlendirmesi ve kardiyak rehabilitasyon gözden geçirilir.

Kardiyak Rehabilitasyon ve Yaşam Tarzı

KAH tanısı doğrulanan ve/veya revaskülarize edilen tüm hastalar kardiyak rehabilitasyona (KR) yönlendirilir (sınıf I). Program 8–12 hafta, haftada 2–3 seans denetimli aerobik + direnç egzersizi, sigara bırakma, Akdeniz diyeti (PREDIMED, CORDIOPREV), tuz <5 g, stres yönetimi, uyku hijyeni, cinsel sağlık ve iş dönüşü danışmanlığını içerir. 2026'da hibrit KR (yüz yüze + tele-rehabilitasyon), giyilebilir cihaz ve LLM tabanlı adherans koçluğu ile bütünleşmiştir.

Kalite Göstergeleri ve Kayıtlar

Modern kateter laboratuvarları ulusal (TKD-USİM) ve uluslararası (NCDR CathPCI, BCIS, SwedeHeart) kalite kayıtlarına veri gönderir. İzlenen göstergeler: radial oranı (>%80), aynı gün taburculuk oranı, kapı-tel süresi, CI-AKI insidansı, majör kanama (BARC ≥3), stent trombozu, 30-günlük MACE, işlem başı DAP-doz, kontrast hacmi ve hasta memnuniyeti. Şeffaflık ve kıyaslama, sürekli kalite iyileştirmesinin (CQI) omurgasıdır.

Türkiye'de Maliyet ve Geri Ödeme

SGK Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) kapsamında tanısal koroner anjiyografi, PCI, FFR/iFR ve seçilmiş IVUS/OCT işlemleri geri ödenmektedir. Özel hastanelerde işlem fiyatlaması merkeze ve ek girişimlere göre değişir. Hasta işlem öncesi kapsam, ek ücret ve tamamlayıcı sağlık sigortası (SGK ek / özel) durumunu net olarak öğrenmelidir. Fiyatlar bu sayfada belirtilmez; güncel liste için ilgili merkezle iletişime geçilmelidir.

Yapay Zekâ ile 2026 Kateter Laboratuvarı

2026'da yapay zekâ kateter laboratuvarı yolağının hemen her basamağında yer alır. Ön-triyajda CCTA + FFR-CT (HeartFlow, Cleerly, Elucid) ve AI plak analizi (Ultromics EchoGo, CaRi-Heart, HeartFlow Plaque Analysis) hangi hastanın ICA'ya gitmesi gerektiğini belirler. Kateter laboratuvarında Medis QFR, Pulse Medical Angio+ ve Cathworks FFRangio anjiyogramdan telsiz fizyoloji sağlar. IVUS/OCT için Ultreon (Abbott) ve AI-IVUS/OCT (Boston Scientific, Terumo) otomatik lümen kontürü, kalsiyum ark ölçümü, malapposition ve TCFA tanıması yapar. Robotik PCI (CorPath GRX) uzaktan kontrol ve radyasyon-doz azaltımı imkânı sunar. LLM tabanlı klinik özet (GPT-Heart, Med-PaLM, Gemini Health) Heart Team toplantısı için hasta özeti, kılavuz atıfı ve karar-yardım önerileri üretir. Bütün bu araçlar klinik yardımcırolündedir; nihai karar tedavi eden hekim ve Heart Team'in sorumluluğundadır.

Doğru Bilinen Yanlışlar

• "Anjiyo mutlaka kasıktan yapılır." Yanlış. 2026 standardı radial (el bileği); femoral seçilmiş endikasyonlar için ayrılmıştır.
• "Anjiyo yaptıran herkese stent takılır."Yanlış. Fizyoloji ve görüntüleme eşliğinde iskemi/plak yükü değerlendirilir; iskemi yoksa OMT yeterlidir.
• "Anjiyo sonrası uzun süre hastanede yatmak gerekir." Yanlış. Radial girişte aynı gün taburculuk güvenli ve sıktır.
• "Kontrast alerjim varsa anjiyo yapılamaz."Yanlış. Premedikasyon ve iso-osmolar kontrast ile güvenli yapılabilir.
• "N-asetilsistein böbreği korur." Güncel yanlış. PRESERVE (2018) NAC ve bikarbonat rutin faydayı dışladı; izotonik hidrasyon ve doz minimizasyonu esastır.
• "Sadece anjiyogram bakılarak stent kararı verilir." Yanlış. Orta darlıklarda FFR/iFR/QFR zorunludur.
• "CCTA anjiyografinin yerini tamamen aldı."Yanlış. CCTA anatomik ön-triyaj; ICA tanısal ve tedavi edici karar aracıdır; birbirini tamamlar.
• "Radial anjiyoda el işlevini kaybederim."Yanlış. Ulnar arter ve derin palmar ark el kanlanmasını sürdürür; RAO'da bile fonksiyon kaybı nadirdir.

Sık Sorulan Sorular